U želji da čitaocima podari novu istoriografsku sliku Vrbasa, autor Vladimir Uvalin svoju novu knjigu posvetio je Jevrejima, nacionalnoj zajednici koja je živela u toj sredini. Naslovljena je sa „Jevreji u Vrbasu“.

Istorija Jevreja na području Vrbasa može se kontinuirano pratiti kroz 180 godina, od 1772. do 1952. godine, mada i posle ovog period ima Jevreja u Vrbasu, ali u manjem broju. Nakon progoma od strane nacista u Drugom svetskom ratu, skoro svi vrbaski Jevreji, koji su preživeli Holokaust, iselili su se u Izrael.

Možemo slobodno reći da su Jevreji ostavili dubok trag u istoriji i kulturi Vrbasa. U njihovim domovima konverzacija se vršila na nekoliko jezika: jidišu, nemačkom, mađarskom i srpskom. Bez kompleksa su iz tih kultura usvajali ono što je odgovaralo njihovom senzibilitetu, obogaćujući svoju mikro kulturu u Vrbasu.

Knjiga je predstavljena sa četiri poglavlja, na 210 strana, sa određenim brojem fotografija i arhivskih dokumenata (preko 40). Nazivi istih su: Kratka istorija dijaspore jevrejskog naroda; Vrbaski Jevreji (1772-1945); Jevreji u Vrbasu nakon Drugog svetskog rata i Biografski podaci o vrbaskim Jevrejima.

Prvim poglavljem, kako i sam naziv poglavlja kaže, daje se kratka istorija dijaspore jevrejskog naroda, sa značajnijim jevrejskim običajima – praznicima i opštim društvenim životom Jevreja od XVIII veka.

Vrbaski Jevreji (1772-1945), naziv je drugog poglavlja. Istraženi su podaci vezani za sam početak boravka Jevreja na ovim prostorima, pa do njihovog genocidnog stradanja u zloglasnim koncentracionim logorima – Holokaustu. Statistički su iskazani u okviru dvojne Monarhije (do 1918. godine). Navedena su imena Jevreja koji su rođeni ili živeli u Vrbasu tokom XIX – XX veka. Slede podnaslovi: Sinagoga u Vrbasu i Običaji životnog ciklusa (rođenje, brak i smrt) utvrđeni na osnovu matičnih knjiga, koje se nalaze u Istrorijskom arhivu grada Novog Sada (do 1906). Period od 1906. do 1941. godine dat je statističkim podacima. Zatim slede delovi-podnaslovi Jevrejska groblja u Vrbasu i Spisak ubijenih vrbaskih Jevreja u Aušvicu i drugim logorima.

Debora Han, koja je obradila rukopis svoje bake i objavila ga pod nazivom „Mariska In her Own Voice, The memoirs of Mary Weiss Hahn Guggenheim“ i Prof. dr Aleksandra Kenjeri, na njegove memoarske zabeleške, odobrili su da se delovi istih – porodični podaci vezani za Vrbas, uključe u ovaj istraživački rad.

Da su Jevreji pridavali veliki značaj svom obrazovanju govori nam podnaslov Školovanje vrbaskih Jevreja. Zatim je dat spisak vrbaskih Jevreja učesnika u Prvom svetskom ratu. Jevreji su se tek nakon Velikog rata našli u jednoj zajednici i na zajedničkoj teritoriji Kraljevini SHS/Jugoslavije. O tome govori deo Vrbaski Jevreji u Kraljevini SHS/Jugoslavije. Da je među njima bilo lekara, prosvetnih radnika, zapaženih privrednika, te trgovaca i zanatlija, govore nam delovi monografije vezani za to. Ovo poglavlje završava se predratnim i ratnim periodom Drugog svetskog rata (1941-1945) i godišnjim dešavanjima vezanim za Jevreje. Novo poglavlje Jevreji u Vrbasu nakon Drugog svetskog rata, govori nam o boravku, preživelim Jevrjima u Vrbasu, te o pitanju njihove imovine u novoj državi (FNRJ).
Da bi se odužili svojim pok. sunarodnicima, Vrbašani su im podigli spomen obeležje. Otkrivanju istog prisustvuju rabin Cadik Danon, Lavoslav Kalderburg, počasni predsednik SJOJ i David Albahari, književnik.

Poslednjim poglavlje sadrži neke istražene biografske podatke vrbaskih Jevreja.

Knjiga je izašla u Ediciji-Vremeplov Javne biblioteke „Danilo Kiš“ u Vrbasu. Njeno objavljivanje finansijski je omogućila Opština Vrbas. Štampao ju je „Grafoofset“ Čelarevo 2021. godine, a autor knjige je Vladimir Uvalin.