Kneginje Ljubice 14, 11000 Beograd

Kultura

Kako je obeležen Evropski dan jevrejske kulture 2019. u Srbiji

Evropska međunarodna kulturna manifestacija Evropski dan jevrejske kulture (EDJK) i ove godine je obeležen u nažoj zemlji od strane pojedinih jevrejskih opština, ali i šire. Tema ovogodišnje manifestacije bila je Dvadesetogodišnjica od kada se ona organizuje i održava, a svi učesnici pozvani su da sami odaberu temu kojom će u ovoj jubilarnoj godini široj javnosti prezentovati raznovrsno jevrejsko kulturno, istorijsko, običajno i materijalno nasleđe. 

U našoj zemlji ova menifestacija se ove godine održala u Beogradu, Novom Sadu, Pančevu, Šapcu i Kosovskoj Mitrovici. 
Jevrejska opština BEOGRAD, sa predsednikom Aleksandrom Jinkerom, bila je domaćin i organizator koncerta grupe „Istanbul night“, koji se održao u Svečanoj sali naše opštine u Kralja Petra 71a. U prisustvu pedesetak članova opštine i gostiju, prisutnima su se u ime JO Beograd obratili Davor Salom, predsednik Komisije za kulturu i Aron Albahari, koordinator projekta Evropskog dana jevrejske kulture za Srbiju. Oni su goste upoznali sa istorijatom ove značajne evropske kulturne manifestacije, čiji je partner od 2004. godine postala i jevrejska zajednica Srbije i naša zemlja. Navodeći osnovne podatke o konceptu manifestacije i temama koje se obrađuju, govorili su o učešće jevrejskih opština iz Srbije u ovoj manifestaciji u poslednjih petnaest godina, ali i o učešću vrednih i za jevrejsko nasleđe dobronamernih pojedinaca, kao što je istoričar Miloš Damjanović iz Kosovske Mitrovice ili ovogodišnje učešća Muzeja šabačkih Jevreja i grada Šapca u organizovanju šestodnevne manifestacije ovim povodom. 

A potom su gosti, članovi projekt-gupe „Istanbul night“ izveli jednosatni program. Ovaj muzički tri koji postoji od 2013. godine i koji čine Roni Beraha, Denis Nikičić i Aleksa Milijanović, bavi se svetskom muzikom, muzikom ambijenta, etnodžeza i obradama sefardskih pesama. Do sada su objavili dva CD-a, a na koncertu su izvodili svoju autorsku ali i zanimljivu obradu sefardske muzike. Kao gosti na kraju ovog programa učestvovali su solisti Miloš Milojević – bariton i Iva Latović – mecosopran, uz violinsku pratnju Marina Bugara. 

U okviru manifestacije Evropskog dana, u Velikoj dvorani „Zadužbine Ilije Kolarca“ u Beogradu održan je i koncert Jevrejskog kamernog orkestra, pod sponzorstvom B'nei B'rit Loža Srbija 676, Saveza jevrejskih opština Srbije i Jevrejskog kulturnog i humanitarnog fonfa „Sabitaj Buki Finci“. Ovaj kamerni orkestar koji čine kako članovi naše zajednice, tako i naši prijatelji – umetnici, već više godina nastupa povodom EDJK, a i ovaj put su svirali klasičnu muziku jevrejskih autora, sve pod dirigentskom palicom maestra Stefana Zekića i vodstvom Ladislava Mezeia. U sali „Kolarca“ koncertu je prisustvovalo nekoliko stotina gostiju.

Jevrejska opština Beograd (Aleksandar Jinker) bila je domaćin još jednog događaja povodom EDJK. U punoj sali galerije JO Beograd u Kralja Petra održana je i promocija knjige “Jevreji Novog Pazara i okoline”, autora Mente Mentovića i Mirjane Ajbl. Ova zanimljiva i sadržajem i slikama bogata knjiga donosi nam do sada najpotpuniji uvid i informacije o životu Jevreja u ovom gradu na jugu Srbije. Prisutnima su se obratili i autori, iznoseći detalje o hronologiji pisanja i prikupljanja građe za ovu zanimljivu i vrednu knjigu. Napominjemo da je knjiga izdanje Jevrejskog istorijskog muzeja, a da je realizovana po projektu odobrenom od Saveza JO Srbije, iz sredstava koja se dobijaju po osnovu Zakona o otklanjanja posledica oduzimanja imovine žrtvama Holokausta koje nemaju zakonskih naslednika.

I Jevrejska opština NOVI SAD je u povodu EDJK organizovala i predstavila projekat-program pod nazivom „Inovacija“. Projekat su predstavile Edita Jankov, koordinator kulturnog programa JO Novi Sad, zatim Ivana Neškov Repić, istoričar umetnosti i pomoćnica direktora Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Novog Sada, te Goran Gajić, direktor firme iz Beograda koja je ovu aplikaciju tehnički i realizovala. Na taj način će sve informacije o gradu, a koje se odnose na Jevreje Novog Sada, postati dostupne u obliku tekstova i audio snimaka na srpskom i engleskom jeziku, kao i kroz fotografije.

U sklopu ove svečanosti organizovana je i izložba slika Cecilije Hajzler i prikaz slika i skulptura Irme Mikeš. Izložbu je otvorila Gabriela Hajzler, likovna umetnica. Nakon obraćanja brojnoj publici, uslijedio je koktel, a ceo događaj je zabeležila Televizija Vojvodine, te u večernjim vestima objavila i intervju sa sudionicima programa.

Jevrejska opština PANČEVO, kao i svake godine do sada, planira program posvećen EDJK, a u ovoj godini jubileja tema je „Retrospektiva“. Video prikazom „prošetaće se“ kroz sve programe i teme koje je JO Pančevo osmislila u poslednjih 15 godina, a povodom EDJK. Uz ovu retrospektivu pančevci, kao i uvek, planiraju i muzički program a njega će izvesti Nikola Salačanin na gitari sa kolažom jevrejskih pesama, kao i bogatim posluženjem tradicionalnih jevrejskih specijaliteta (haminadu, burkitas, Hamanove uši....).  

Ove godine posebno osveženje u realizaciji programa EDJK bilo je, po prvi put, učešće i Muzeja šabačkih Jevreja. Po inicijativi člana Gradskog veća grada Šapca Igora Marsenića, i direktorke Narodnog muzeja u Šapcu (pri kome se nalazi i Muzej šabačkih Jevreja) Nele Tonković, osmišljen je šestodnevni program sa izuzetno bogatim sadržajem koji je doticao razne aspekte jevrejskog nasleđa uopšte, ali i života Jevreja u samom Šapcu.

Domaćini su kroz kontakt sa Savezom JOS, i posebno organizacijom Haver Srbija, kao i Institutom za filozofiju i društvenu teoriju iz Beograda, sačinili bogati multidisciplinarni program u formi predavanja, koncerata, radionica (o jevrejskoj kulturi, Holokaustu, kuhinji, humoru), pozorišne predstave, vođenih šetnji kroz „Jevrejski Šabac“ i izložbe o „Hildi Dajč“. Kao predavači i gosti, pored već pomenutih Haver Srbija (Viličić Sonja) i Instituta za filozofiju, učestvovali su: istoričar Jelena Pjevac Nenadović, novinarka i istraživač jevrejske prošlosti Šapca Živana Vojinović, rabin Srbije Isak Asiel, Brane Popović, Hanika Gašić-Montiljo, sastav „Šira Utfila“ i gudački kvartet „Panonija“.

Trećeg dana manifestacije gost je bila i ambasadorka Izraela u Srbiji, NJ.E. Alona Fišer Kam, koja je otvorila izložbu „Pisma Hilde Dajč“, kao i prisustvovala premijeri pozorišne predstave „Ana Frank: Istorijska antibajka za decu i odrasle“ u režiji Jelene Bogovac, koja je izvedena u Šabačkom pozorištu. 

Napomenimo da se većina programa ove višednevne manifestacije odigravala u Muzeju šabačkih Jevreja, koji se nalazi u zgradi bivše sinagoge. 

Program u povodu EDJK održan je 3. septembra i u KOSOVSKOJ MITROVICI. Kulturno-medijski centar Evropska kuća po drugi put bila je prostor održavanja ove manifestacije na Kosovu i Metohiji. I ovaj put organizator i domaćin bio je profesor istorije Miloš Damjanović, predstavnik mlađe generacije istraživača jugoslovenske jevrejske istorije, a posebno istorije Jevreja u ovoj našoj južnoj pokrajini.

Ovogodišnja tema bila je predavanje i izložba fotografija o „Znamenitim jevrejskim ličnostima koje su živele, radile ili proputovale i posetile Kosovo izmedju dva svetska rata“ - Avram Lević, Avram Berah, Stanislav Vinaver, Vane Ivanović, David Albala, Ernst Toler, Bernard Berenson, Gertrud von Putkamer.

U prisustvu dvadesetak posetilaca i slušalaca, po završenom predavanju, nastavljen je razgovor o temi, uz posluženje i zvuke jevrejske etno muzike. Postavljena izložba ostala je izložena za posetioce ceo mesec septembar.
 

Piše: Aron Albahari


Predstavnici ambasade SAD u poseti Savezu jevrejskih opština Srbije

U sredu, 14. oktobra, 2020 godine, Savez jevrejskih opština je ugostio predstavnike ambasade SAD u Beogradu. U posetu Savezu došli su...

DETALJNIJE
Paraša Berešit: Obraćanje rabina (VIDEO)

Poslušajte ovonedeljno obraćanje rabina na temu Paraša Berešit. Obraćanje možete pogledati na linku...

DETALJNIJE
Evropski antisemitizam od svojih početaka do Holokausta (VIDEO)

Savez jevrejskih ooština Srbije uz saglasnost Memorijalnog muzeja Holokausta SAD (United States Holocaust Memorial Museum) objavljuje tri ed...

DETALJNIJE
Enciklopedija Holokausta: Dokumentovanje broja žrtava Holokausta i nacističkog progona

Memorijalni muzej Holokausta SAD ENCIKLOPEDIJA HOLOKAUSTADOKUMENTOVANJE BROJA ŽRTAVA HOLOKAUSTA I NACISTIČKOG PROGONA Holokaust je najbolje dokume...

DETALJNIJE