Kneginje Ljubice 14, 11000 Beograd

Kultura

General, akademik i hirurg

Biografija generala, akademika i profesora dr Izidora Papa, jednog od pionira hirurgije srca u Srbiji, ikona je koja svedoči o naporima i dometima u periodu rađanja naše kardiohirurgije, i njenim uspesima u zemlji i svetu.

Izidor Papo rođen je 31. decembra 1913. godine u Ljubuškom (BiH), u porodici sefardskih Jevreja, kao četvrto dete opštinskog službenika Jozefa Papa i Klare Levi, potomaka španskih doseljenika iz 17. veka koji su ovde pronašli novi dom. Osnovnu školu i gimnaziju završio je 1932. godine u Mostaru kao najbolji đak, a Medicinski fakultet u Zagrebu završava u najkraćem roku već 1937. godine (srednja ocena 10).

Posle odsluženog vojnog roka i obavljenog lekarskog staža, ovako briljantan uspeh tokom školovanja doneo mu je prednost na poslediplomskom usavršavanju uz stalno zaposlenje na Hirurško-ginekološkom odeljenju Opšte bolnice u Sarajevu. Međutim, dramatični događaji s početka Drugog svetskog rata nisu mimoišli ni ove prostore i dr Izidor Papo, nažalost, bio je svedok tragične sudbine svoje uže i šire porodice u fašističkim antisemitskim pogronima 1941. godine. Ustaše su ubile preko 50 članova njegove porodice, uključujući sestru i brata. Sklanjajući se od ratnog bezumlja i užasa, odlazi u Mostar gde je italijanska okupaciona vlast imala nešto blaži stav prema Jevrejima. Radio je na Hirurškom odeljenju Opšte bolnice u Mostaru. U novoj sredini nije mogao ni ostati ni opstati dugo jer se politička situacija iz dana u dan pogoršavala i dr Izidor Papo pristupa Mostarskom partizanskom bataljonu odakle, kasnije, dospeva u hiruršku ekipu Vrhovnog štaba Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije. Tokom ovih dramatičnih zbivanja, sticao je ratno hirurško iskustvo suočen s nedostatkom osnovnih medicinskih i materijalnih sredstava u profesionalnom radu.

Sticajem povoljnih okolnosti dr Izidor Papo upućen je februara 1944. godine na stručno usavršavanje u Italiju, u savezničke medicinske centre kojima je rukovodio profesor Rodni Smit (kasnije Lord Smith of Marlow), koji ga je 1969. godine predložio za člana Kraljevskog hirurškog koledža. To članstvo mu je bilo i najduže.

Iste godine unapređen je u potpukovnički čin i postaje zamenik šefa Jugoslovenske sanitetske misije u Bariju (Italija), a krajem 1944. godine u ovaj centar stiže i Sovjetska sanitetska misija s 35 lekara i 35 medicinskih sestara. Tom prilikom dr Izidor Papo upoznaje buduću suprugu koja je, kao hirurška instrumentarka, bila član njegovog tima u operacionoj sali Armijske bolnice Jugoslovenske armije na Sremskom frontu od februara do 9. maja 1945. godine kada se, po proglašenju mira, sovjetska sanitetska ekipa vratila u SSSR.

Po završetku rata, u periodu 1945 – 1948. godine, boravi na univerzitetskim klinikama u Moskvi i Lenjingradu, danas Sankt Petrburgu, na specijalističkom usavršavanju kod istaknutih ruskih hirurga: A. N. Bakuljeva, A. A. Višnjevskog, B. V. Petrivskog i S. S. Judina. Ovde je tokom usavršavanja 1947. godine položio specijalistički ispit iz opšte hirurgije. Radeći s Judinom naučio je hiruršku tehniku rekonstrukcije jednjaka koju je kasnije modifikovao (operacija po „Judinu i Papu“) i po povratku primenjivao u zemlji. Ovom tehnikom operisao je preko 350 bolesnika, po čemu je stekao međunarodno priznanje.

Po povratku u zemlju, 1948. godine, postavljen je za načelnika Drugog hirurškog odeljenja Glavne vojne bolnice u Beogradu, koja će s vremenom prerasti u Hiruršku kliniku VMA čiji načelnik je bio preko 30 godina. Godine 1950. izabran je za docenta, 1953. za vanrednog profesora, a već 1956. godine izabran je za redovnog profesora hirurgije, načelnika katedre i glavnoh hirurga u JNA.

U okviru sudijskog putovanja na svom trećem usavršavanju u Sjedinjenim Američkim Državama tokom 1950. godine, prof. dr Izidor Papo u više kliničkih centara (klinika Mejo u Ročesteru, klinike u Filadelfiji itd.) upoznaje najnovija naučna i tehnička dostignuća u dijagnostici srčanih oboljenja, kao i neslućene mogućnosti lečenja u humanoj medicini, što ga je veoma impresioniralo i usmerilo u daljem radu.

Pedesetih godina na VMA počinju da se rade operativni zahvati na „zatvorenom srcu“, pretežno urođene srčane mane (zatvara se zaostali aortoplućni kanal kod dece i premošćuju urođena suženja aorti, izvode se arterijskoplućna premošćavanja, kao i zatvorene komisurotomije zaliska plućne arterije kod dece s urođenim cijanotičnim manama), a rade se i zatvorene komisurotomije mitralnog zaliska i perikardiektomije kod odraslih osoba sa stečenim oboljenjima na srcu.

U periodu 1960 – 1961. godine na VMA uvode se nove i za tadašnje vreme izuzetno uzbudljive operacije na zaustavljenom i otvorenom srcu, u vantelesnom krvotoku i hipotermiji, pomoću ekstrakorporalne cirkulacije. Od 1962. godine kateterizacijom i angiokardiografijom se dijagnostikuju, a hirurškim putem i leče sve složenije urođene srčane mane. Od 1965. godine se kod stečenih oboljenja na srcu izvode operacije zamene srčanih zalistaka arterficijalnim protezama.

Godine 1961. profesor Papo postaje dopisni član SANU, a već 1968. godine i redovni član. U čin general-pukovnika sanitetske službe unapređen je 1975. godine.

Održao je brojna predavanja širom sveta: Vašington 1973, Barselona 1973, Los Anđeles 1973, Čikago 1974. godine; Buenos Ajres 1974, Lima 1974, La Paz 1979, Geteborg 1983, Hjuston 1987. itd, kao i veliki broj predavanja u našoj zemlji.

Bio je član mnogih lekarskih udruženja i akademija: Udruženje hirurga Jugoslavije, Austrijsko društvo traumatologa; Međunarodno društvo hidatologa; Američko društvo kardiologa; Američko društvo vojnih lekara (počasni član); Hirurško društvo Los Anđelesa; Međunarodno društvo hirurga; Englesko društvo hirurga; Britansko društvo grudnih lekara; Kraljevski hirurški koledž Engleske (počasni član); Nemačko društvo hirurga; Grudno-hirurško društvo Bolivije; Društvo hirurga Pariza (počasni član); Međunarodno društvo digestivne hirurgije; član Hirurške akademije Pariza; počasni član Akademije medicinskih nauka Perua; počasni član Akdemije medicinskih nauka SLD; dopisni član ANU u Sarajevu; dopisni član JAZU u Zagrebu; redovni član SANU u Beogradu; član Saveta Federacije u Beogradu; počasni doktor Univerziteta u Mostaru.

Predsednik Hirurške sekcije SLD-a bio je u period od 1963. do 1966. godine.

Bio je dobitnik i brojnih nagrada i visokih priznanja, kao što su: nagrada Avnoja; nagrada Zavnobiha; nagrada “22. decembar JNA”; Oktobarska nagrada grada Beograda; Sedmojulska nagrada Republike Srbije; nagrada grada Mostara; nagrada Višnjevskog, u Moskvi.

U kolekciji brojnih odlikovanja i visokih odličja izdvajaju se: Partizanska spomenica 1941; Orden Jugoslovenske zastave s lentom; Orden Jugoslovenske zvezde s lentom; Orden Partizanske zvezde prvog reda; Orden za hrabrost, Engleski orden Vitez Britanske imperije i dr. 

Godinama je bio član uređivačkog odbora časopisa “Vojnosanitetski pregled”.

Ukupno je objavio 218 radova koji su, prema ličnoj dokumentaciji profesora Papa, citirani 285 puta.

Predanim radom i izuzetnom stručnošću stekao je slavu svetskog hirurga, stvorio je hiruršku školu kroz koju je na VMA prolazio veliki broj hirurških kadrova iz svih većih zdravstvenih centara u zemlji, ali i iz nekih inostranih zdravstvenih institucija.

Penzionisan je 1982. godine. Umro je 14. oktobra 1996. godine u 83. godini, a sahranjen je na Jevrejskom groblju u Beogradu u prisustvu brojnih prijatelja i poštovalaca.

Napomena: Knjigu “Istorija kardiohirurgije u Srbiji” grupe autora (urednik Dušan Velimirović) izdao je Oxford book media solution u Beogradu 2017. godine.

Izvor za tekst i fotografiju: Politika


Porodični međuopštinski susret na Adi

U nedelju, 20.06.2021. godine, u divnom ambijentu bašte restorana Oaza” na Adi ciganliji, održan je porodični međuopštinski sus...

DETALJNIJE
Poseta ambasadora Godfrija

Na poziv predsednika Saveza jevrejskih opština Srbije 15. juna je organizovana neformalna večera sa predstavnicima američke ambasade u Beogr...

DETALJNIJE
Parašat Hukat 5781: Obraćanje rabina (VIDEO)

Poslušajte ovonedeljno obraćanje rabina na temu Parašat Hukat 5781. Obraćanje možete pogledati u sledećem videu. ...

DETALJNIJE
Održana komemoracija stradalim Jevrejima u Subotici

Današnji dan, 16. jun 1944. godine, crnim slovima upisan je u istoriju našeg grada. Da ga nikad ne zaboravimo i da se nikad nigde vi...

DETALJNIJE