Piše: Aron Albahari
Prikaz svih prigodnih manifestacija koje su se održale u našem glavnom gradu – Beogradu, a povodom 27. januara – Međunarodnog dana sećanja na žrtve Holokausta. Svaka od njih zaslužuje ovaj osvrt!
Centralna manifestacija bila je državna ceremonija kod spomenika „Menora u plamenu“ na Dorćolu, koja je obeležena polaganjem venaca, prigodnim govorima i nastupom hora „Braća Baruh“. Događaj je okupio najviše zvaničnike, predstavnike grada, diplomate i udruženja, uz polaganje venaca i odavanje pošte žrtvama.
Istim povodom u Memorijalnom centru „Staro sajmište“ održana su dva programa: Okrugli sto „Memorijali Holokausta: gde tragovi postaju projekat“ (uz prisustvo, pored ostalih, i italijanskog ambasadora) ... i izložba „Figure i senke Nandora Glida“, autorke Asje Drače Muntean.
Jevrejska opština Beograd održala je komemoraciju na mestu nekadašnjeg logora Topovske šupe, jednom od prvih logora na teritoriji okupirane Srbije, gde je odata pošta žrtvama stradanja i progona, prigodnim govorom i molitvom. Isto veće opštinski hor „Braća Baruh“ je u Atrijumu Narodnog muzeja, a u okviru programa internacionalnog muzičkog festivala Rossi Fest, izveo tematski koncert „Portreti i sećanja“.
I udruženje Haver Srbija organizovalo je obeležavanje toga dana, kroz dva predavanja: Deca u Holokaustu: progon i stradanje jevrejske dece u Jugoslaviji (predavač Andrija Mihajlov) i Odnos istorije i književnosti (predavač dr Milica Karić).
I koordinatorka organizacije Centropa za Srbiju (koja se bavi ’Očuvanjem jevrejskog sećanja’) – Jelena Kručičanin, ponudila je svima zainteresovanima, pre sve nastavnicima u školama, virtuelnu šetnju i rad sa aplikacijom Memory Lanes, koja omogućava učenicima da kroz lične priče, mesta i glasove savremenika istražuju istoriju istradanje Jevreja tokom Holokausta, na neposredan i njima blizak način.
Posebno simbolično bilo je obeležavanje ovoga dana (27. januara) i ove međunarodne manifestacije plemenitog i tužnog povoda, izložbom kojoj je domaćin bila Biblioteka grada Beograda (BGB) u saradnji sa Ambasadom SAD. Reč je o izložbi pod naslovom „Some Were Neighbors: Choice, Human Behavior & the Holocaust“ (Neki su bili komšije: Izbor, ponašanje pojedinaca i Holokaust) koja je bila postavljena u Galeriji Atrijum BGB-a. Vreme održavanja od 27. januara do 13. februara, predstavljena kroz 22 panoa/plakata na engleskom jeziku. Na prvi pogled skromna... Ali....! To je više nego upečatljiva i potresna izložba!
Pomama za otimačinu imovine ubijenih – Nemačka, 1940.
Ono što ju je posebno karakteriše jeste naglašavanje konkretnih tragičnih, žalosnih i zločinačkih događaja predstavljenih fotografijama i tekstom koji prikazuje konkretne pojedince - njihovim imenom i prezimenom, kako žrtave tako i izvršioce ... sa tačnim datumima i mestima događaja. Ono što je posebno upečatljivo i potresno, jeste da su te fotografije snimali sami zločinci, ne stideći se čina koji su činili! To celoj izložbi daje poseban, izuzetno jak, emotivan i ličan efekat i doživljaj za posetioca... posebno onoga koji tu izložbu propratiti sa pažnjom.
Oni se smeju, a Aušvic je odmah pored njih - Poljska 1944.
Izložba je koncipirana tematski... kroz provokativne naslove tema: Isključenje (Jevreja) iz opšte zajednice / Ratna identifikacija (Jevreja kao) „unutrašnjih neprijatelja“ / Odgovor na deportacije (Jevreja, Roma i Sinta) (podrškom pojedinih struktura i pojedinaca) / Odgovor pojedinaca na to i takvo nasilje (prema Jevrejima) / Ko se okoristio? I imao udela u progonu / Da li da preuzmem rizik i pomognem (nekome od Jevreja) / Dve vrste suseda / Revnosna saradnja sa Nemcima pred kraj rata / Pravi vernici, oportunisti, konfirmatori, disidenti... Nacistička vladavina izaziva podršku, poslušnost i strah / Ratna identifikacija sa Nemcima / Regrutovanje lokalnih saradnika Nemaca, animiranjem netpeljivosti (prema Jevrejima) / Nacisti stvaraju i koriste podele u zajednici / Ne-nemački pomagaći u likvidaciji geta (u Poljskoj) / Kolaboracija ratnog stanja i postoječeg antisemitizma – kroz ličnosti pojedinih nosilaca vlasti, javnih službenika i običnih „posmatrača“.
Oni su poniženi, a "oni" se smeju - Beč, 1938.
Svaka od navedenih tema predstavljena je izuzetno upečatljivim slikama, konkretnim imenima, navedenim mestima i datumima ... a prikazuje prostor Nemačke, Austrije, Francuske, Poljske, Ukraine i Mađarske.
Oni su saučestvovali - pred egzekuciju - Ukrajina 1942.
Dakle, jedna informativna i potresna izložba koja na vrlo upečatljiv način daje sliku jednog teškog vremena i svu veličinu okrutnost u stradanju Jevreja.
Oni su rizikovali sve da spasu Jevreje - Poljska 1942-1944.
Vrlo potrebna izložba, da se vidi i da se ne zaboravi !
Sedište
